browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.

pałac w Birczy

mapa_polski — kopia

Mniej więcej w połowie drogi między Sanokiem a Przemyślem leży wieś Bircza posiadająca do 1934r prawa miejskie. Najwcześniejsza informacja o osadzie pochodzi z 1188r a o mieście z 1569r, z kolei informacja z 1418r mówi o właścicielach noszących imiona Łukasz i Iwanko. Najprawdopodobniej w tamtym czasie powstała również nazwa Bircza poddawana z czasem przeobrażeniom jako Byrcza, Byercza czy Biercza i na jej pochodzenie istnieje kilka teorii. Może wywodzić się od słów bierać, birać oznaczających chwytać, zabierać albo też od Birka będącego zdrobnieniem Imienia Biernat. Nazwę wiąże się również z węgierskim słowem birka oznaczającym owcę i pochodzi najprawdopodobniej z czasów kiedy osada leżała na szlaku handlowym prowadzącym z Polski na Węgry.

Bez tytułu

W 1447r Birczę kupił Jerzy Matiaszowicz, którego spadkobiercy przyjęli nazwisko od jej nazwy zwąc się odtąd Bireckimi. Wtedy wieś lokowano na nowym prawie- niemieckim i zyskała sołtysa.

DSC_0465Na początku XVIw miasteczko zniszczył najazd Tatarów, z którego jeszcze nie zdążyło się podnieść, gdy spotkało je kolejne nieszczęście- pożar z 1526r niszczący większość zabudowań. Jednak i wtedy nie tylko podniosło się ale i rozkwitło. Dzięki handlowi głównie płótnem i końmi Bircza stała się głównym jego ośrodkiem liczącym się nie tylko w kraju ale i za granicą.DSC_0464
Poza tym w 1647r miasto uzyskało przywilej składowania wina z Węgier oraz organizowanie jarmarków trzy razy w roku: 2 stycznia, 29 czerwca oraz 4 października a środa stała się dniem targowym. Ludziom żyło się lepiej i do miasta zaczęli napływać nie tylko Polacy ale również Żydzi i Rusini. W 1584r zaczęto budować szkołę oraz szpital.

DSC_0463

Bircza przeżywała dobre czasy do początków XVIIIw kiedy plany kolejnych jej właścicieli Błońskich sprawiły, że miasto przestało się rozwijać. W 1706r mieszkańców zdziesiątkowała epidemia, a kolejny pożar z połowy wieku ponownie zniszczył część miasta. Doszło nawet do tego, że wskutek braku środków rozebrano w 1797r szpital. Na przełomie XVIII i XIXw Bircza stała się własnością Humnickich a w 1841r Kowalskich i w posiadaniu przez tę rodzinę była do 1936r kiedy zmarł ostatni z linii rodu- Stanisław.DSC_0468
Sytuacja miasta poprawiła się dopiero z nastaniem Wiosny Ludów 1848-49r kiedy chłopi zostali uwłaszczeni: otrzymali na własność użytkowaną dotąd ziemię i zniesiono pańszczyznę oraz wszelkie daniny na rzecz dotychczasowego pana feudalnego. W czasie rozbiorów Bircza znalazła się w zaborze austriackim i w połowie XIXw stała się miastem powiatowym z sądem oraz urzędem podatkowym a liczba mieszkańców ponownie zaczęła się powiększać.

DSC_0471Na zamkowym wzgórzu oddzielonym niegdyś od miasta wąwozem z płynącym potokiem stoi dziś pałac– wynik przebudowy wcześniejszego zamku wspomnianego w połowie XVIIIw. Przypuszcza się , że w miejscu tym wcześniej stała jakaś budowla obronna kontrolująca biegnący tamtędy tzw. trakt węgierski. Najprawdopodobniej Bireccy- właściciele miasta na przełomie XVI i XVIIw zbudowali tam dwór obronny. Kolejna budowla- drewniany zamek, posiadający murowane piwnice kryty był gontem i należał do Błońskich. DSC_0469
Kiedy Bircza stała się własnością Humnickich zamek przebudowano: wykorzystując piwnice zastanej warowni początkiem XIXw postawiono murowany pałacyk na planie prostokąta a przy nim zabudowania gospodarcze. Gruntownej przebudowy podjęli się kolejni jego właściciele- Kowalscy: w wyniku rozpoczętych w latach 60tych XIXw prac zlikwidowano zabudowania gospodarcze a powyżej pałacu stanęły nowe budynki folwarczne. Budowla zyskała dwie baszty oraz utworzono park z aleją i schodami wiodącymi do nowej rezydencji.

DSC_0467

Widokowki_z_Birczy_591446_Fotopolska-Eu

Pod koniec II wojny światowej- podczas walk polsko- ukraińskich pałac w dużej części został spalony i później rozebrany.DSC_0472 To,co zostało upaństwowiono i w latach 50tych częściowo odbudowy pałac stał się siedzibą szkoły. Była to budowla w części parterowa a w części piętrowa przed którą stała fontanna. DSC_0466Kolejne prace przeprowadzono dekadę i dwie później i pałac stał się internatem dla uczniów szkoły. W wyniku prac pałac pozbawiono jego dawnych cech. Obecnie prowadzone są prace renowacyjne a dzięki pozyskanym funduszom odremontowano piwnice.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

97 − = 92