browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.

pałac w Żyrowej

żyrowa

Mniej więcej w połowie drogi między Kędzierzynem a Krapkowicami leży Żyrowa– wieś sięgająca historią czasów średniowiecza powiązaną z Cystersami z Jemielnicy.

żyrowa

 
 
 
 
Pierwszy raz wspomniano o niej w 1302r kiedy to właśnie Cystersom ówczesny papież przyznał dziesięcinę. Zakonnicy na przełomie XIII i XIVw w miejscu obecnego pałacu postawili murowany klasztor, który w 1361r razem ze wsią trafił do Stefana Żyrowskiego. Była to nagroda austriackiego cesarza za zasługi jakimi wykazał się on podczas wojny z Turkami. dsc_0396Żyrowscy nie tylko nadali wsi nazwę pochodzącą od ich nazwiska, która istniała do 1936r powróciwszy znów w 1945r, ale przebudowali klasztor w zamek.
Palac_122276_Fotopolska-Eu
 
 
 
 
 
 

W posiadaniu Żyrowej byli do 1631r. Podczas wojny 30stoletniej w pobliżu wsi toczyły się walki w wyniku których zamek ucierpiał, a dodatkowego zniszczenia dokonał pożar.

CIEKAWOSTKA

dsc_0380
 
Pierwszy z Żyrowskich pan na Żyrowej otrzymał majątek za zasługi, z kolei ostatniemu z rodu Georgowi Fryderykowi cesarz Austrii odebrał wszystko za to, że w czasie wojny30stoletniej popierał protestantów co przez katolickich Habsburgów uważane było za zdradę stanu.dsc_0383 Jakby tego było mało resztę swego życia spędził w więzieniu a jego majątki w tym Żyrową wystawiono na sprzedaż.
 
 
Takim to sposobem wieś wraz ze zniszczonym zamkiem trafiła w 1631r do hrabiego Melchiora Ferdynanda von Gaschin piastującego posadę starosty opolsko- raciborskiego oraz podkomorzego cesarskiego.
W przeciągu 13 lat na ruinie dawnej warowni stanęła manierystyczno- barokowa magnacka rezydencja przebudowana w 1781r. W rękach tej rodziny była do 1852r.
dsc_0374dsc_0379

Budowla na planie kwadratu posiadała cztery kilkukondygnacyjne skrzydła pokryte czterospadowymi dachami mieszczącymi okna powiekowe. Na wewnętrzny dziedziniec od strony parku wchodziło się wejściem umieszczonym w czworokątnej wieży bramnej. Dodatkowo w elewacji tej po obu stronach usytuowano dwie czterokondygnacyjne, ośmioboczne wieże zwieńczone barokowymi hełmami.dsc_0348dsc_03536Hrabia przy wejściu do swojej nowej rezydencji umieścił napis: „In Concordia fratrum arx suis restaubilitia nepotibus” mówiący w tłumaczeniu, że „W zgodzie z braćmi jest ten zamek dla ich wnuków odbudowany”. Ponadto nad wschodnią bramą znajduje się kartusz herbowy rodu von Gaschin wraz z tablicą fundacyjną hrabiego Melchiora Ferdinanda von Gaschin z 1644r. Właściwie dzisiejszy pałac niewiele zmienił się od tamtego czasu, nie licząc oczywiście dzisiejszego stanu niestety.

dsc_0351

CIEKAWOSTKA

dsc_0356
 
Dzięki rodowi von Gaschin powstało m.in. sanktuarium, klasztor oraz kalwaria na Górze św. Anny. Ostatnim z rodu właścicielem Żyrowej a tym samym i pałacu był Ferdynand, którego zwano Szalonym. Nie liczył się z pieniędzmi i choć jego dobra były zadłużone nie przeszkadzało mu to w organizowaniu wielkich bali, wystawnych przyjęć czy bankietów oraz polowań, na których bywali przedstawiciele czołówki ówczesnej śląskiej szlachty.
dsc_0355
 
 
Gdy zmarł 21 stycznia 1894r zakończyła się również śląska linia rodu von Gaschin.

DSC_0407

W 1852r hrabia Ferdynand von Gaschin sprzedał ostatecznie Żyrową Maxowi Friedrichowi von Hatzfeld Schonstein po czym wyjechał do Austrii. Później wśród właścicieli wsi i pałacu byli: generał August von Nostiz, od 1864r bracia Goedke, którzy po czterech latach sprzedali wszystko Sędziemu Sądu Najwyższego Eduardowi Guradze.
Niestety nowi właściciele nie dbali o pałac, który zaczął niszczeć.

dsc_0366

W 1899r pałac ten kupił córce w prezencie ślubnym Amerykanin Knowlton. Mary wyszła za Johanna von Francken-Sierstorpff- królewskiego szambelana i rycerza Zakonu Maltańskiego. Pałac w Żyrowej znów gościł nie tylko śląską arystokrację, ale również samego cesarza Wilhelma II będącego kolegą hrabiego jeszcze z czasów studiowania w Bonn.

dsc_0409
CIEKAWOSTKA

Rodzina von Francken-Sierstorpff posiadała prócz pałacu w Żyrowej rezydencje we Frączkowie, Kopicach oraz Jędrzejowie niedaleko Grodkowa.
dsc_0357
 
 
Mary i Johann doczekali się syna- Klemensa, który wyjechał z Żyrowej wraz z dojściem do władzy Hitlera i zmarł w 1944r w Ameryce. Jego żona opuściła również swój majątek w 1938r i również wyjechała do Ameryki. Rodzinne dobra były zadłużone więc trafiły pod zarząd komisaryczny.
dsc_0362
 
 
CIEKAWOSTKA
 
 
 
 
 
Do majątku hrabiny Elżbiety- żony Klemensa należał również nieczynny kamieniołom pod Górą Św.Anny, gdzie później powstał istniejący do dziś amfiteatr. Do końca I wojny światowej z kamieniołomu zwanego Kuhtal (Krowiok) wydobywano wapienie transportowane następnie wąskotorówką do Zdzieszowic. Władze niemieckie w 1943r zmusiły ją do oddania im go choć istnieje również wersja jakoby dobrowolnie przekazała go NSDAP.
dsc_0394dsc_0395

Pałac w Żyrowej podczas II wojny światowej służył jako archiwum wojskowe III Rzeszy. Był miejscem wyjątkowo strzeżonym i pewnie dlatego nie dosięgnęły go zniszczenia wojenne. Po wkroczeniu Rosjan pałacowe wnętrza zostały rozgrabione i zniszczone, oszczędzono jednak budowlę. Z końcem 1945r zniszczona rezydencja stała się schronieniem dla sierot będących głównie ofiarami powstania warszawskiego. Później przekazano go pod zarząd ZOZu w Krapkowicach oraz Kędzierzynie-Koźlu i urządzono w nim prewentorium dla dzieci, które działało do 1982r.

dsc_0381
dsc_0387
 
Trzy lata później pałac kupiło przedsiębiorstwo z Opola, które po remoncie planowało utworzyć w nim swój ośrodek wypoczynkowy. Wymieniono stropy i dach, a nawet uruchomiono stolarnię, gdzie odnawiano meble. dsc_0389Politechnika Wrocławska również miała wówczas swój wkład, bo jej specjaliści odgrzybili pałacowe ściany. W 1992r firma zaprzestała prac i pałac był systematycznie rozkradany oraz niszczony. To wtedy zniknęły piece kaflowe, podłogi, sztukateria, centralne ogrzewanie, rynny oraz okna. Ukradziono nawet dzwon z początku XVIw. Mimo tego budowla była w naprawdę dobrym stanie i została wystawiona na sprzedaż. Kupiła go za śmieszną kwotę spółka z Sosnowca, która na nieszczęście dla budowli nie podjęła prac przy remoncie swojej własności. Przez następne kilkanaście lat zwyczajnie niszczał.

dsc_0358
 
 
Obecnie pałac ma podobno nowego właściciela, który podobno prowadzi prace konserwacyjne oraz remontowe i podobno ma plan co do przeznaczenia rezydencji, którego skrzętnie chroni.
dsc_0369

Pałac nie jest udostępniony do zobaczenia z bliska, a jedynie zza ogrodzenia więc trudno cokolwiek powiedzieć, bo ja tam prócz pasących się na dziedzińcu mniejszym zwierząt nic nie widziałam.To kolejne miejsce, które by zobaczyć z bliska należałoby brać ślub, bo jedynie nowożeńcy mogą umówić się na wykonanie tam sesji zdjęciowej…podobno.

palac_122277_fotopolska-eu
Archiwalne zdjęcia dodane dzięki Fotopolska.eudsc_0359
 

Galeria


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

26 + = 29