browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.

kasztel we Frydmanie

mapka 1

Jadąc z Nowego Targu do zamku w Niedzicy warto zatrzymać się we wsi Frydman, by zobaczyć tamtejszy kasztel oraz kościół św. Stanisława, który jest najstarszą sakralną budowlą zabytkową Podtatrza. Wieś leżąca w Kotlinie Nowotarskiej, nad rzeką Białką wpadającą do jeziora Czorsztyńskiego, pochodząca z przełomu XIII i XIVw. W XVIIw było to miasteczko targowo-rzemieślnicze z własną pieczęcią miejską.

mapka 2

Podobno już w połowie XIVw ród Berzewiczych wzniósł we wsi strażnicę- kwadratową wieżę mieszkalną, której mury znajdują się w piwnicach obecnego kasztelu. Tamtejsze tereny należały do Górnych Węgier- tzw. Zamagurza Spiskiego i w 1589r majątek we Frydmanie oraz Niedzicy kupił Györgye Horvath. Rozbudował on nie tylko zamek w Niedzicy, ale również strażnicę we Frydmanie zamieniając ją w latach 1585-1590 w obronny dwór- kasztel. dcd6f823006780c1Była to jego letnia rezydencja. Powstałą na planie prostokąta rezydencję o grubych murach wykończono attyką, w rogach umieszczając wieżyczki i narożne wykusze. Rodzina ta władała wsią do 1857r.

DSC_0919

CIEKAWOSTKA

Horwathowie sprowadzali z Węgier wino, które przechowywano w piwnicach tzw. Borhauzie. Dwie ośmioboczne niewielkie budowle podobne do kapliczek skrywają dwupoziomowe piwnice posiadające po trzy prawie stumetrowe korytarze. Te podziemne tunele można dziś zobaczyć uzyskawszy wcześniej z zgodę któregoś z trzech właścicieli.2 (2)

10

Kolejny właściciel dworu- Aladar Salamon zaniedbał go i ostatecznie utracił za długi. W 1910r niszczejącą budowlę kupił ksiądz Józef Noworolski, który dokonując remontu pozbawił ją dawnego wyglądu oraz charakteru: zniknęły attyki, obramowania okien, portal wejściowy a budowlę pokryto czterospadowym dachem. To co dziś widzimy to efekt tej przebudowy.

 
9 (3)

9
 

Kasztel Frydman pomimo utraconych pierwotnie walorów jest ciekawą budowlą. Piętrowy, murowany budynek posiada dwa narożne alkierze umieszczone w tylnej elewacji, frontowe narożniki zdobią umieszczone skośnie wykusze. Niegdyś wejście zdobił portal podobny do tego, który możemy zobaczyć w niedzickim zamku.

frydman145791024

Kiedy w 1918r tamte ziemie włączono do Polski, dwór we Frydmanie trafił w ręce miejscowego chłopa, który doprowadził do jego dewastacji. Po II wojnie światowej we dworze nadal mieszkali jego właściciele, natomiast na parterze powstała szkoła.DSC_0918 Obecnie kasztel ma prywatnego właściciela- krewnych księdza Noworolskiego i budowlę można zobaczyć jedynie zza ogrodzenia.

7(1)

Kolejnym zabytkiem, który warto zobaczyć jest kościół pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa Męczennika i widać widać z daleka dzięki wysokiej wieży ozdobionej attyką oraz zegarem. Wzniesiono go najprawdopodobniej przez ówczesnych starostów spiskich na przełomie XIII i XIVw. Między 1587r a 1640r należał do protestantów, którzy zmienili jego wystrój.1 (2) W tamtym czasie wieża została nadbudowana zyskując drewniane hurdycje- ganeczki strażnicze oraz renesansową attykę. Gdy świątynia wróciła do katolików ci usunęli z jej wnętrza wszystko, co było niekatolickie.

7 (2)
Z końcem XVIIw świątynia posiadała cztery ołtarze: główny- przedstawiający męczeństwo św. Stanisława, dwa poświęcone Matce Bożej i kolejny upamiętniający św. Mikołaja. 1(4)

CIEKAWOSTKA

Podobno w 1683r z Odsieczy Wiedeńskiej wracał przez Frydman król Jan III Sobieski. Kościół został obdarowany przez niego złotym krzyżykiem wysadzanym brylantami.
8(2)
8(1)W 1693r plac kościelny otoczono drewnianym parkanem. W 1708r we wsi wybuchł pożar nie oszczędzający również kościoła, który prawie pół wieku czekał na odbudowanie ze zniszczeń. Dzięki księdzu Michałowi Lorencsowi, który objął tamtejszą parafię w 1751r wzniesiono dzwonnicę, drewniane ogrodzenie zastąpił mur z bramkami, przebudowano wieżę, która zyskała nowe, drewniane hurdycje. Budowla zyskała dzwon oraz dokonano wielu zmian wewnątrz świątyni.X
1(5)
 
 
 
W 1764r z inicjatywy kapłana kościół zyskał murowaną, ośmioboczną kaplicę pod wezwaniem Matki Bożej Karmelitańskiej, której koronacja przedstawiona jest na stropie. Główną uwagę zwraca umiejscowiony w centrum dwustronny ołtarz. Ksiądz Lorencs zmarł w 1769r i pochowany został pod jej posadzką.1(6)

W 1781r kolejny pożar zniszczył świątynię, plebanię, bramki oraz dzwonnicę.

1(1)

To wówczas spłonęły hurdycje na kościelnej wieży, po których do dziś pozostały wspomnienia w postaci kroksztyn ale udało się uratować wyposażenie.

1(11)
Do odbudowy zniszczeń przystąpiono w przeciągu dwóch lat i tylko wieży nie udało się podnieść ze zniszczeń z powodu braku środków i na wykonanie pozostałych prac wewnątrz trzeba było czekać do 1826r. 51(15)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dziś kościół robi wrażenie zarówno zewnątrz jak i wewnątrz.

Archiwalne zdjęcia dodano dzięki Fotopolska.eu
 
 
CIEKAWOSTKA

Frydman otaczają cztery parki narodowe: Pieniński, Tatrzański, Babiogórski i Gorczański. Ponadto w jego okolicy można znaleźć trzy rezerwaty: Zielone Skałki, Niebieska Dolina jak też Przełom Białki objęty ochroną rezerwatową- utworzona z wapieni brama skalna przedzielona rzeką Białką gdzie kręcono zdjęcia do filmu „Janosik”.
0000WZG2ETW3PDPG-C122-F4

Frydman

Galeria kasztel

Galeria kościół


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

46 + = 52